Kilka dni, dwa światy. Co się działo na polskim rynku energii?

10 listopada Polska miała najdroższą energię elektryczną w Unii Europejskiej. Zaledwie kilka dni później znalazła się w gronie państw z najniższymi cenami prądu. Co spowodowało tak gwałtowną zmianę sytuacji?
We wtorek 10 listopada 2026 roku Polska była najdroższym rynkiem energii elektrycznej w Unii Europejskiej. Średnia dobowa cena hurtowa na rynku dnia następnego wynosiła około 460 euro za megawatogodzinę, czyli jakieś 2000 złotych. Było to prawie 40% więcej niż średnia unijna. Tymczasem już w niedzielę 15 listopada sytuacja wyglądała zupełnie inaczej – przy cenie wynoszącej 143,17 euro za MWh Polska znalazła się w gronie najtańszych rynków w UE. Taniej było jedynie w Finlandii, Hiszpanii, Portugalii i w części Szwecji.
Skąd tak ogromna różnica w tak krótkim czasie? Przede wszystkim ze zmiany warunków pogodowych, a co za tym idzie – struktury produkcji energii elektrycznej.
Od początku listopada nad Polską i dużą częścią Europy panowało zjawisko zwane Dunkelflaute, czyli okres niemal bezwietrznej i pochmurnej pogody. Dodatkowo, jesienne dni są krótkie, co jeszcze bardziej uderza w generację z fotowoltaiki, a więc największego mocowo polskiego źródła odnawialnego W takich warunkach produkcja energii z technologii pogodozależnych gwałtownie spada. 10 listopada OZE odpowiadały za zaledwie około 14% krajowej generacji energii elektrycznej, nie licząc autokonsumpcji. W poprzedzających ten dzień trzech dobach około 70% prądu pochodziło z węgla, a kolejne 15% z gazu ziemnego.
Sytuację dodatkowo pogarszały problemy techniczne polskich elektrowni. Ubytki dostępnej mocy wytwórczej sięgały niemal 10 GW, z czego około 3 GW stanowiły wyłączenia nieplanowane. Zawiodły przede wszystkim jednostki węglowe. W rezultacie system dysponował ograniczonymi rezerwami, a ceny energii gwałtownie rosły.
Kilka dni później warunki się zmieniły. Wzrosła przede wszystkim produkcja energii z wiatru. 15 listopada źródła odnawialne odpowiadały już za około 45% wytwarzanej w Polsce energii elektrycznej. Znaczenie miało również niższe zapotrzebowanie na energię charakterystyczne dla niedzieli.
W rezultacie w ciągu zaledwie pięciu dni cena hurtowa energii spadła o niemal 70%.
Co istotne, przedstawione ceny dotyczą rynku dnia następnego, czyli części hurtowego obrotu energią elektryczną. Nie należy ich utożsamiać z cenami płaconymi przez gospodarstwa domowe. Te w większości korzystają z taryf ze stałą stawką, a znaczna część energii kupowana jest z wyprzedzeniem za pomocą kontraktów długoterminowych.
Niemniej, na rynku istnieje wyraźna korelacja między okresami drogiej energii a oparciem systemu na źródłach emisyjnych. Związek przyczynowy w tym zakresie potwierdzają także doświadczenia innych rynków.
Taka zmienność cen giełdowych doskonale ilustruje także wyzwania stojące przed polską energetyką. Z jednej strony pokazuje, jak duży wpływ na koszty energii ma struktura jej produkcji i jak istotne oszczędności może przynosić generacja z OZE. Z drugiej przypomina, że źródła zależne od pogody muszą być uzupełniane przez stabilne moce wytwórcze, magazyny energii, elastycznych odbiorców i odpowiednio rozwinięte sieci.
Dlatego Polska potrzebuje nie tylko dalszego rozwoju energetyki odnawialnej, ale też elektrowni jądrowych oraz infrastruktury pozwalającej bezpiecznie i efektywnie wykorzystywać coraz większe ilości taniego prądu. Ostatnie dni pokazały bowiem dwa zupełnie różne światy wchodzące w obręb polskiej energetyki: drogą, opartą głównie na węglu i gazie, oraz znacznie tańszą, wykorzystującą duży udział źródeł odnawialnych. Wyzwaniem na kolejne lata będzie sprawienie, by to drugie oblicze można było oglądać jak najczęściej.